ENH yüklenici teklifleri yalnızca toplam bedel ve iş bitiş süresi üzerinden karşılaştırılmamalıdır. İş programının hangi koşulla başladığı, ara kilometre taşları, yüklenicinin teslim edeceği işler, işverenin sağlayacağı girdiler, kurum süreçleri ve kapsam dışı sorumluluklar aynı çerçevede değerlendirilmelidir. Böylece iki teklifin gerçekten aynı kapsam ve takvimi içerip içermediği görülebilir.
ENH Teklifinde Toplam Süre Neden Tek Başına Yeterli Değildir?
Bir ENH yüklenici teklifinde “iş süresi” yazması, proje takvimini tek başına açıklamaz. Sürenin başlangıç noktası ve tamamlanmış sayılması için gereken koşullar bilinmiyorsa farklı yüklenicilerin verdiği süreler doğrudan karşılaştırılamaz.
Enerji nakil hattı projeleri; projenin kapsamına göre güzergâh ve mühendislik çalışmalarından malzeme tedarikine, direk ve temel uygulamalarından iletken çekimine, bağlantı ve devreye alma hazırlıklarına kadar birbirine bağlı aşamalar içerebilir.
Bu aşamalardan birinin başlaması başka bir iş paketinin tamamlanmasına bağlı olabilir. Örneğin saha uygulamasının başlaması için belirli proje girdilerinin veya saha koşullarının hazır olması gerekebilir.
Bu nedenle toplam süreyi değerlendirmeden önce şu soru sorulmalıdır:
Takvim ne zaman başlıyor ve hangi aşamanın tamamlanmasıyla sona eriyor?
İş Programının Başlangıç Koşulları Nasıl Karşılaştırılmalı?
İki yüklenici aynı sayıda gün veya hafta teklif etse bile süreleri farklı başlangıç koşullarına bağlamış olabilir.
İş programının başlangıcı sözleşme tarihi, yer teslimi, gerekli teknik verilerin sağlanması, proje/onay sürecindeki belirli bir aşama veya kritik malzemelerin kesinleştirilmesi gibi farklı koşullara bağlanabilir.
Bu nedenle teklif karşılaştırmasında yalnızca süre sütunu değil, “sürenin başlangıç koşulu” için ayrı bir sütun bulunmalıdır.
Başlangıç için işverenden beklenen girdiler de açıkça yazılmalıdır. Örneğin mevcut proje dokümanlarının, bağlantı bilgilerinin, saha erişiminin veya gerekli işveren kararlarının ne zaman sağlanacağı proje takvimini etkileyebilir.
Böylece yüklenicinin kontrolündeki süre ile işveren girdilerine bağlı beklemeler birbirinden ayrılabilir.
ENH Proje Takviminde Hangi Kilometre Taşları Ayrılmalı?
Enerji hattı proje takviminin tek başlangıç ve bitiş tarihinden oluşması yerine, proje kapsamındaki önemli aşamaların ayrı kilometre taşları olarak gösterilmesi karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Projenin özelliklerine göre iş programında şu aşamalar ayrıştırılabilir:
-
Teknik girdilerin ve saha bilgilerinin tamamlanması,
-
Güzergâh ve projelendirme çalışmalarının yürütülmesi,
-
Gerekli proje/onay süreçlerinin takibi,
-
Kritik malzeme ve ekipmanların tedariki,
-
Saha hazırlığı,
-
Direk ve temel uygulamaları,
-
İletken ve ilgili hat elemanlarının uygulaması,
-
Bağlantı çalışmalarının tamamlanması,
-
Test ve teknik kontroller,
-
Kabul başvurusuna ilişkin teknik dosyanın hazırlanması,
-
Varsa kabul ve enerjilendirme için gerekli sonraki süreçler.
Her ENH veya EİH projesinde bu aşamaların tamamı aynı kapsamda bulunmak zorunda değildir. Teklif, ilgili projenin gerçek iş paketlerine göre hazırlanmalıdır.
Kilometre taşlarının ayrı gösterilmesi, gecikmenin yalnızca “proje gecikti” şeklinde değerlendirilmesi yerine hangi aşamada ve hangi bağımlılık nedeniyle oluştuğunun görülmesini sağlar.
ENH Teslim Sınırı Nasıl Tanımlanmalı?
“ENH teslimi” tek başına yeterince açık bir ifade değildir.
Bir teklifte teslim, saha montajının tamamlanması anlamına gelebilir. Başka bir teklifte testlerin tamamlanması, kabul başvurusuna hazır teknik dosyanın hazırlanması veya daha ileri bir proje kilometre taşı teslim tanımına dahil edilmiş olabilir.
Bu nedenle ENH teslim kapsamı somut bir bitiş koşuluyla tanımlanmalıdır.
Örneğin teklif üzerinde şu ayrımlar görünür hale getirilebilir:
Fiziksel tamamlanma: Teklif kapsamındaki saha imalatlarının bitirilmesi.
Teknik tamamlanma: Teklif kapsamındaki kontrol ve testlerin gerçekleştirilmesi ve ilgili kayıtların hazırlanması.
Kabul başvurusuna hazırlık: Gerekli proje kapsamına göre yüklenicinin sorumluluğundaki teknik doküman ve kayıtların tamamlanması.
Kurum süreci: Yetkili kuruluşun inceleme, kabul veya ilgili diğer işlemleri.
Bu ayrım önemlidir; çünkü yüklenicinin kendi faaliyetlerini tamamlaması ile yetkili kurumun süreci sonuçlandırması aynı olay değildir.
İşveren ve Yüklenici Sorumlulukları Nasıl Ayrıştırılmalı?
ENH sorumluluk sınırları teklif aşamasında açık değilse proje başladıktan sonra “bu iş kimin kapsamındaydı?” sorusu ortaya çıkabilir.
Bunu azaltmanın pratik yollarından biri her ana iş kalemi için sorumlu tarafı göstermektir.
Örneğin güzergâh verilerinin sağlanması, proje hazırlanması, kurum başvurularının yapılması, malzeme tedariki, saha erişiminin sağlanması, hafriyat veya temel işleri, iletken çekimi, bağlantılar, test kayıtları ve kabul dosyasının hazırlanması ayrı satırlarda değerlendirilebilir.
Her satır için şu sorular cevaplanmalıdır:
-
İşi kim yapacak?
-
Gerekli girdiyi kim sağlayacak?
-
Onay veya karar kimden beklenecek?
-
Maliyet hangi tarafın teklifine dahil?
-
İşin tamamlanması hangi sonraki faaliyeti başlatacak?
Bu yöntem özellikle “anahtar teslim” gibi geniş ifadelerin altında hangi sorumlulukların gerçekten bulunduğunu anlamayı kolaylaştırır.
Kurum Onayı ve Kabul Süreçleri Takvimde Nasıl Gösterilmeli?
Enerji nakil hattının niteliğine göre proje onayı, kabul veya bağlantı süreçlerinde yetkili kurum ve uygulanacak prosedür değişebilir.
Bu nedenle yüklenici teklifinde yalnızca “proje onayı dahil” veya “kabul dahil” yazılması yerine yüklenicinin bu süreçte hangi işi üstlendiği belirtilmelidir.
Örneğin proje dokümanının hazırlanması, başvuru dosyasının oluşturulması, teknik eksikliklerin giderilmesi ve kurum koordinasyonu yüklenici kapsamında olabilir. Ancak yetkili kuruluşun inceleme veya kabul işlemini hangi tarihte sonuçlandıracağı yüklenicinin doğrudan kontrolündeki bir saha faaliyeti değildir.
Benzer biçimde kabul başvurusunun yapılabilmesi için gerekli teknik dosyanın eksiksiz hazırlanması proje takviminde ayrı bir kilometre taşı olarak izlenebilir.
Bu nedenle iş programında mümkün olduğunca şu iki süre ayrılmalıdır:
Yüklenicinin kontrolündeki çalışma süresi ve kurum/üçüncü taraf işlemine bağlı süreler.
Bu ayrım, teslim tarihinin hangi varsayımlara dayandığını daha görünür hale getirir.
ENH Yüklenici Teklifleri Ortak Matriste Nasıl Karşılaştırılmalı?
Farklı tekliflerin aynı çerçeveye getirilmesi için iş programı, teslim ve sorumluluk bilgileri ortak bir tabloda karşılaştırılabilir.
| Karşılaştırma alanı | Teklifte netleştirilecek konu |
|---|---|
| İş başlangıcı | Süreyi başlatan tarih veya koşul |
| Projelendirme | Hazırlama, revizyon ve takip sorumluluğu |
| Proje/onay süreci | Başvuru ve koordinasyonu hangi tarafın yürüttüğü |
| Malzeme tedariki | Hangi malzemelerin kim tarafından sağlanacağı |
| Saha erişimi | Çalışma alanını hazır hale getiren taraf |
| Direk/temel işleri | Mühendislik, malzeme ve uygulama kapsamı |
| Hat uygulaması | İletken ve ilgili saha işlerinin sınırı |
| Bağlantılar | Başlangıç ve bitiş noktalarındaki sorumluluk |
| Test ve kontroller | Hangi çalışmaların teklif kapsamında olduğu |
| Dokümantasyon | Teslim edilecek proje, kayıt ve dosyalar |
| Kabul hazırlığı | Başvuruya hazırlık ve eksiklik takibi |
| Kurum süreci | Yüklenici kontrolü dışındaki bağımlılıklar |
| Nihai teslim | İşin tamamlanmış sayılacağı somut kilometre taşı |
| Kapsam dışı işler | İşveren veya üçüncü taraf sorumluluğundaki kalemler |
Bu tablo tamamlandıktan sonra tekliflerdeki toplam süre ve bedel daha anlamlı biçimde karşılaştırılabilir.
Örneğin daha kısa görünen bir enerji hattı proje takvimi, bazı proje, tedarik veya kabul hazırlığı faaliyetlerini kapsam dışında bırakıyorsa daha geniş kapsamlı başka bir teklifle doğrudan eşdeğer değildir.
Benzer şekilde daha uzun görünen bir program, yüklenicinin daha fazla iş paketini nihai teslim sınırına dahil etmesinden kaynaklanabilir.
Bu nedenle amaç en kısa takvimi bulmak değil; aynı iş paketlerini ve aynı sorumluluk sınırlarını karşılaştırmaktır.
Teklif Kararı Öncesinde Hangi Sorular Netleştirilmeli?
ENH yüklenici teklifi değerlendirilirken son kontrol şu üç soruya indirgenebilir:
Ne teslim edilecek?
Fiziksel uygulama, teknik kontroller, dokümantasyon ve kabul hazırlığı hangi noktaya kadar yüklenici kapsamında?
Ne zaman teslim edilecek?
Takvim hangi koşulla başlıyor, hangi ara kilometre taşlarından oluşuyor ve hangi dış bağımlılıklara dayanıyor?
Kim neyden sorumlu?
İşveren, yüklenici, yetkili kurum ve varsa diğer tarafların görev sınırları teklif üzerinde açık mı?
Bu üç soru netleşmeden yalnızca toplam bedel veya toplam süre üzerinden karar verilmesi, teklifler arasındaki kapsam farklarını görünmez hale getirebilir.
Enerji nakil veya iletim hattı bir trafo merkezi ya da üretim tesisiyle bağlantılıysa arayüz sorumluluklarının da aynı proje planında tanımlanması gerekir. Hat yüklenicisinin teslim noktası ile bağlantılı tesisin sorumluluk başlangıcı birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Serveran Enerji’nin farklı enerji nakil ve iletim hattı uygulamaları, proje koşullarına göre farklı teknik kapsamların ortaya çıkabileceğini göstermektedir.
İlgili hizmet: Enerji Nakil ve İletim Hatları
