GES Tekliflerini Karşılaştırırken Hangi Teknik ve Ticari Kriterlere Bakılmalı?

GES Teklifleri Neden Yalnızca Toplam Fiyatla Karşılaştırılmaz?

İki teklifin başlığında aynı kurulu güç yazması, aynı GES projesinin teklif edildiği anlamına gelmez.

Bir teklif panel, inverter ve konstrüksiyon ağırlıklı olabilirken diğerinde trafo, elektrik bağlantıları, saha işleri veya proje süreçleri de bulunabilir.

Benzer şekilde iki firma aynı DC kapasiteyi teklif ederken farklı inverter güçleri veya farklı üretim varsayımları kullanabilir.

Bu nedenle teklif değerlendirmesinin temel sırası:

kapsamları eşitle → teknik varsayımları karşılaştır → sorumluluk sınırlarını kontrol et → ticari şartları eşitle → fiyatı değerlendir

şeklinde kurulmalıdır.

En düşük toplam bedeli seçmeden önce şu soru cevaplanmalıdır:

“Bu fiyatların içinde gerçekten aynı işler mi var?”

DC ve AC Kurulu Güç Aynı Bazda mı Karşılaştırılıyor?

GES teklifinde ilk kontrol edilmesi gereken bilgilerden biri kapasitenin nasıl ifade edildiğidir.

Fotovoltaik modüllerin toplam gücü genellikle sistemin DC kurulu gücünü oluştururken inverterlerin AC çıkış kapasitesi ayrı bir değerdir.

Bu nedenle teklif tablosunda en az şu bilgiler ayrı gösterilmelidir:

• panel adedi,

• panel birim gücü,

• toplam DC kurulu güç,

• inverter adedi,

• inverter birim gücü,

• toplam AC güç,

• teklifin esas aldığı DC/AC kapasite ilişkisi.

Yalnızca “1 MW GES” ifadesine bakmak bu ayrımı göstermez.

Bir teklif DC kapasiteyi, diğeri AC kapasiteyi öne çıkarıyorsa ilk bakışta aynı görünen iki sistem aslında farklı boyutlandırılmış olabilir.

DC/AC oranı için de tek bir evrensel “en iyi değer” kabul edilmemelidir. Saha, iklim, panel-inverter seçimi, bağlantı kapasitesi ve üretim hedefi birlikte değerlendirilmelidir.

Üretim Tahmini Hangi Varsayımlara Dayanıyor?

GES tekliflerinde yıllık üretim tahmini önemli bir karar kriteridir; ancak yalnızca en yüksek kWh değerini veren teklifi seçmek doğru değildir.

Önce tahminlerin aynı varsayımlar üzerinden hazırlanıp hazırlanmadığı kontrol edilmelidir.

Üretim hesabında proje koşullarına göre;

• kullanılan güneşlenme/meteoroloji verisi,

• panel yerleşimi,

• yön ve eğim,

• gölgelenme,

• sıcaklık etkileri,

• modül kayıpları,

• kablo kayıpları,

• inverter kayıpları,

• kirlenme varsayımları,

• sistem kullanılabilirliği,

• inverter sınırlamaları,

• varsa şebeke kaynaklı kısıtlar

gibi faktörler sonucu etkileyebilir.

Bu nedenle tekliflerde yalnızca:

“Yıllık üretim: X kWh”

değil, bu değerin hangi hesap varsayımlarına dayandığı da karşılaştırılmalıdır.

İki üretim tahmininden biri diğerinden belirgin biçimde yüksekse, farkın panel kalitesinden mi yoksa daha iyimser kayıp varsayımlarından mı kaynaklandığı incelenmelidir.

Panel Teklifinde Hangi Teknik Bilgiler Karşılaştırılmalı?

Panel karşılaştırmasını yalnızca marka veya watt değeri üzerinden yapmak yeterli değildir.

Teklifte en az şu bilgiler görünür olmalıdır:

• üretici ve kesin model,

• birim nominal güç,

• panel adedi,

• toplam DC kapasite,

• modül teknolojisi,

• boyut ve ağırlık,

• sıcaklıkla ilişkili teknik özellikler,

• ürün garantisi,

• performans garantisinin koşulları,

• gerekli sertifika ve teknik dokümantasyon.

Aynı watt değerine sahip iki panelin fiziksel ölçüleri veya elektriksel özellikleri farklı olabilir. Bu durum çatı veya arazi yerleşiminde kullanılabilir alanı, string tasarımını ve konstrüksiyon düzenini etkileyebilir.

Bu nedenle “daha yüksek watt = her durumda daha iyi sistem” şeklinde tek değişkenli bir yaklaşım kullanılmamalıdır.

Panel seçimi toplam GES tasarımının parçasıdır.

İnverter Kapsamında Hangi Farklar Kontrol Edilmeli?

İnverter seçimi de yalnızca marka karşılaştırması değildir.

Tekliflerde şu bilgiler eşitlenebilir:

• inverter üreticisi ve kesin model,

• birim ve toplam AC güç,

• inverter adedi,

• giriş gerilim ve akım koşulları,

• MPPT yapısı,

• panel/string tasarımıyla uyumluluk,

• izleme ve haberleşme özellikleri,

• üretici garanti koşulları,

• servis ve değişim prosedürü.

Aynı DC panel gücüne karşı farklı inverter kapasitesi kullanılması, sistemin çalışma karakteristiğini ve üretim tahminini değiştirebilir.

Bu nedenle panel-inverter ilişkisi birlikte kontrol edilmelidir:

panel dizilimi → string yapısı → inverter girişleri → AC çıkış → şebeke bağlantısı

Teklifte kullanılan inverter modeli değişirse yalnızca ürün fiyatının değil, elektrik projesinin ve üretim varsayımlarının da etkilenip etkilenmediği değerlendirilmelidir.

Konstrüksiyon ve Saha İşleri Teklifte Nasıl Ayrıştırılmalı?

Çatı GES ve arazi GES aynı inşai kapsamı gerektirmez.

Çatı uygulamasında proje koşullarına göre;

• mevcut çatının yapısal durumu,

• panel yerleşim alanı,

• bağlantı noktaları,

• çatı kaplaması,

• erişim yolları,

• su tahliyesi ve mevcut çatı elemanları

dikkate alınabilir.

Arazi tipi GES'te ise;

• topoğrafya,

• zemin koşulları,

• konstrüksiyon temel sistemi,

• saha tesviyesi,

• servis yolları,

• drenaj,

• çevre düzeni

gibi farklı kalemler gündeme gelebilir.

Teklif karşılaştırılırken “konstrüksiyon dahil” ifadesinin altı açılmalıdır.

Malzeme tedariği, temel/ankraj uygulaması, montaj, saha hazırlığı ve varsa mühendislik hesaplarının hangi tarafın kapsamında olduğu ayrı ayrı belirtilmelidir.

Elektrik Kapsamı Nerede Başlayıp Nerede Bitiyor?

GES tekliflerinde önemli fiyat farklarının bir bölümü elektrik işlerinin kapsamından kaynaklanabilir.

Teklifte proje özelinde şu kalemlerin dahil olup olmadığı kontrol edilmelidir:

• DC solar kablolar,

• konnektörler ve bağlantı elemanları,

• DC dağıtım/koruma bileşenleri,

• inverter bağlantıları,

• AC kablolar,

• AC panolar,

• koruma ve ölçüm ekipmanları,

• izleme/monitoring sistemi,

• haberleşme altyapısı,

• gerekli topraklama ve eşpotansiyel bağlantılar,

• proje kapsamında gerekli diğer yardımcı elektrik sistemleri.

Ayrıca kablo miktarları ve güzergâh sınırları önemlidir.

Bir teklifte inverterden trafoya kadar bağlantı dahilken diğerinde yalnızca inverter çıkışına kadar kapsam verilmiş olabilir.

Bu nedenle elektrik teslim sınırı tek hat şeması veya açık bir kapsam tablosu üzerinden gösterilmelidir.

Trafo ve ENH Bağlantısı GES Teklifine Dahil mi?

GES'in kurulması ile üretilen elektriğin şebekeye bağlanması aynı teknik iş kalemi değildir.

Projenin yapısına göre GES ile bağlantı noktası arasında;

• trafo merkezi,

• OG hücreler,

• koruma ve ölçüm sistemi,

• enerji nakil hattı,

• yeraltı enerji kablosu,

• bağlantı hücresi veya şalt ekipmanları

gerekebilir.

Teklifte “şebeke bağlantısı dahil” yazıyorsa bunun hangi noktaya kadar olduğu açıkça belirtilmelidir.

Örneğin şu sınırlar farklı kapsamlar oluşturabilir:

GES AC çıkışı → trafo → OG şalt → ENH/yeraltı hattı → bağlantı noktası

Trafo veya bağlantı hattı başka bir yüklenici tarafından yapılacaksa iki paket arasındaki teknik arayüz de tanımlanmalıdır.

Aksi durumda kablo sonlandırmaları, koruma bağlantıları, testler veya enerjilendirme hazırlıkları iki taraf arasında kapsam boşluğunda kalabilir.

Proje Onayı, Kabul ve Enerjilendirme Sorumluluğu Nasıl Yazılmalı?

Teklifte “proje ve kabul dahil” ifadesi tek başına yeterince açık değildir.

Proje süreci farklı faaliyetlere ayrılmalıdır:

• teknik projelerin hazırlanması,

• başvuru dosyalarının oluşturulması,

• gerekli revizyonların hazırlanması,

• kurum süreçlerinin takip edilmesi,

• kabul dosyasının hazırlanması,

• saha kabul hazırlığının yapılması,

• test ve devreye alma çalışmalarının yürütülmesi.

Bunların hiçbiri yetkili kurumun onay veya kabul kararının yüklenici tarafından garanti edilebildiği anlamına gelmez.

Bu nedenle sözleşmede:

dosya hazırlama → başvuru/takip → teknik revizyon → saha hazırlığı → resmî onay/kabul

adımları birbirinden ayrılmalıdır.

Teklif veren firmanın hangi işi yaptığı, hangi aşamanın yetkili kurum veya şebeke işletmecisine bağlı olduğu açık şekilde yazılmalıdır.

Garanti Başlıkları Nasıl Karşılaştırılmalı?

GES teklifinde “garanti” tek bir kavram değildir.

En az üç farklı garanti alanı birbirinden ayrılmalıdır:

Ürün garantisi:
Panel, inverter veya diğer ekipmanın üreticisi tarafından belirlenen ürün şartlarıdır.

Performansla ilişkili üretici taahhütleri:
Özellikle PV modüllerde ürünün belirli performans özelliklerinin zaman içerisindeki koşullarına ilişkin üretici dokümanlarıdır.

Uygulama/işçilik garantisi:
Montaj ve uygulama çalışmalarının yüklenici tarafından hangi koşullarla garanti edildiğini ifade eder.

Bunlara ek olarak bazı tekliflerde üretim veya sistem performansına ilişkin ticari taahhütler bulunabilir.

Böyle bir taahhüt varsa;

• hangi referans üretim değeri üzerinden verildiği,

• meteorolojik değişimin nasıl ele alındığı,

• şebeke kesintilerinin durumu,

• tesis kullanılabilirliğinin nasıl hesaplandığı,

• istisnalar ve toleranslar

açıkça okunmalıdır.

“25 yıl garanti” gibi tek bir ifade, bütün GES sisteminin 25 yıl boyunca aynı kapsamla garanti edildiği anlamına gelmemelidir.

Teslim Süresi ve İş Programı Nasıl Eşitlenmeli?

Tekliflerde yazan teslim süreleri aynı başlangıç noktasından hesaplanmıyorsa doğrudan karşılaştırılamaz.

Bir firma süreyi sözleşme imzasından, diğeri avans ödemesinden, bir başkası ise proje onayından sonra başlatabilir.

Bu nedenle iş programında başlangıç koşulu açık olmalıdır.

Ayrıca şu kilometre taşları ayrı gösterilebilir:

saha/veri teslimi → mühendislik → proje süreci → ekipman tedariği → saha hazırlığı → konstrüksiyon → panel/inverter montajı → elektrik bağlantıları → test → kabul hazırlığı → enerjilendirme

Kurum onayları veya şebeke işletmecisine bağlı aşamalar yüklenicinin doğrudan kontrolündeki saha işleriyle aynı takvim kalemi olarak değerlendirilmemelidir.

Teklifleri karşılaştırırken yalnızca “90 gün” gibi toplam süre yerine kritik bağımlılıkların ve hariç tutulan gecikme nedenlerinin nasıl tanımlandığı kontrol edilmelidir.

Ticari Şartlarda Hangi Maddeler Kontrol Edilmeli?

Teknik kapsam eşitlendikten sonra ticari maddeler karşılaştırılmalıdır.

Özellikle şu başlıklar önemlidir:

Ticari kriter	Kontrol edilmesi gereken konu
Toplam bedel	Aynı teknik kapsamı mı içeriyor?
Para birimi	TL, döviz veya karma yapı nasıl tanımlanmış?
Fiyat geçerliliği	Teklif hangi tarihe kadar geçerli?
Fiyat revizyonu	Hangi koşullarda bedel değişebilir?
Vergiler	KDV ve diğer kalemler dahil mi?
Nakliye	Saha teslimine kadar dahil mi?
Vinç/indirme	Kimin kapsamında?
Ödeme planı	Hangi kilometre taşlarına bağlı?
Avans	Oranı ve teminat yapısı nasıl?
Hariçler	Hangi işler kesin olarak fiyat dışında?
İlave işler	Değişiklikler nasıl fiyatlandırılacak?
Teslim	Teknik ve ticari teslim noktası neresi?
Garanti	Başlangıç tarihi ve kapsamı nasıl tanımlanmış?

Teklifte küçük yazılmış “hariçler” bölümü, toplam fiyat kadar önemli olabilir.

Örneğin trafo, bağlantı hattı, saha tesviyesi veya kurum giderleri bir teklifin dışında bırakılmışsa daha düşük görünen toplam bedel gerçek proje maliyetini göstermeyebilir.

Finansal Hesaplar Aynı Varsayımlarla mı Yapılıyor?

Bazı GES tekliflerinde yıllık enerji tasarrufu, yatırım geri dönüş süresi veya ekonomik fayda hesabı bulunabilir.

Bu hesaplar karşılaştırılırken üretim tahmininde olduğu gibi aynı ekonomik varsayımlar kullanılmalıdır.

Örneğin sonuç;

• yıllık üretim,

• tesisin tüketim profili,

• öz tüketim oranı,

• elektrik birim değerine ilişkin varsayım,

• mahsuplaşma yapısı,

• sistem kayıpları,

• zaman içerisindeki üretim değişimi,

• finansman koşulları

gibi girdilere bağlı olabilir.

Bu nedenle daha kısa geri ödeme süresi gösteren teklif otomatik olarak daha avantajlı kabul edilmemelidir.

Önce her iki hesapta kullanılan varsayımlar eşitlenmelidir.

Finansal sonuç, teknik tekliften bağımsız bir garanti olarak değil, belirli varsayımlar altında oluşturulan proje senaryosu olarak değerlendirilmelidir.

Referans Projeler Nasıl Değerlendirilmeli?

GES yüklenicisi değerlendirilirken yalnızca referans listesindeki MW toplamına bakmak yeterli değildir.

Referanslarda şu bilgiler kontrol edilebilir:

• projenin çatı mı arazi tipi mi olduğu,

• kurulu güç,

• proje tarihi ve mevcut durumu,

• yüklenicinin gerçek iş kapsamı,

• yalnızca ekipman tedariği mi yaptığı,

• mühendislik ve saha uygulamasını üstlenip üstlenmediği,

• şebeke bağlantısı veya trafo/ENH kapsamının bulunup bulunmadığı.

Örneğin bir firmanın büyük bir GES projesinde yalnızca enerji nakil hattını yapmış olması ile santralin panel, inverter, konstrüksiyon ve elektrik uygulamasının tamamını gerçekleştirmiş olması aynı referans niteliğinde değildir.

Bu nedenle:

proje adı + kapasite + yüklenicinin gerçek kapsamı

birlikte değerlendirilmelidir.

GES Teklifleri Tek Tabloda Nasıl Karşılaştırılır?

Son değerlendirme için teklifler ortak bir tabloya dönüştürülebilir:

Kontrol	Teklifte eşitlenecek bilgi
DC kapasite	Panel adedi × panel gücü
AC kapasite	İnverter adet ve toplam çıkış gücü
Üretim	Yıllık kWh ve hesap varsayımları
Panel	Marka, model, teknik değerler, garanti
İnverter	Marka, model, güç, MPPT ve garanti
Konstrüksiyon	Malzeme, mühendislik ve montaj kapsamı
Saha işleri	Çatı/arazi hazırlığı ve inşai işler
DC elektrik	Kablo, bağlantı ve koruma sınırı
AC elektrik	Pano, kablo ve bağlantı sınırı
Monitoring	İzleme ve haberleşme kapsamı
Trafo/şalt	Dahil mi, ayrı paket mi?
ENH/kablo hattı	Dahil mi, teslim sınırı neresi?
Projelendirme	Hangi projeler hazırlanacak?
Onay/kabul	Dosya, takip ve saha hazırlığı kapsamı
Test/devreye alma	Hangi test ve çalışmalar dahil?
Garanti	Ürün, uygulama ve varsa performans taahhütleri
İş programı	Başlangıç koşulu ve kilometre taşları
Hariçler	Teklif dışında kalan bütün kalemler
Ticari şartlar	Fiyat, para birimi, ödeme ve revizyon koşulları
Toplam fiyat	Yukarıdaki kapsamlar eşitlendikten sonraki bedel

Bu tablonun amacı en fazla ekipmanı içeren veya en düşük fiyatı veren teklifi otomatik olarak seçmek değildir.

Amaç, aynı GES projesi için sunulan tekliflerin gerçekten aynı ihtiyacı ve aynı teslim sınırını karşılayıp karşılamadığını görünür hâle getirmektir.

Sağlıklı GES teklif karşılaştırmasının temel sırası:

kapasite → üretim → ekipman → saha → elektrik → şebeke bağlantısı → garanti → takvim → ticari şartlar → fiyat

şeklinde kurulmalıdır.

Böylece karar yalnızca “hangi teklif daha ucuz?” sorusuna değil, “hangi teklif tanımlanan proje kapsamını daha açık, ölçülebilir ve karşılaştırılabilir şekilde karşılıyor?” sorusuna dayanır.

Projenizin kapsamını paylaşın; Serveran Enerji mühendislik ekibinden teklif ve teknik değerlendirme talep edin.