1 kV üzerindeki YG tesislerinde işletme sorumluluğu, tesisin kuruluşu tamamlanıp geçici kabul sürecine gelmesi ve gerilim altında işletilmeye başlamasıyla gündeme gelir. Sorumluluğu üstlenecek mühendisin YGTİS belgesine sahip olması gerekir; işletmede uygun mühendis bulunmuyorsa güncel koşullara göre dışarıdan SMM modeli değerlendirilebilir.
1 kV Üzeri Yüksek Gerilim Tesisi Ne Anlama Gelir?
YG işletme sorumluluğu açısından temel eşik, anma değeri 1 kV’un üzerindeki elektrik tesisleridir.
Ancak bu ifade yalnızca transformatörün gerilim değerine bakılarak değerlendirilmemelidir.
İşletme sorumluluğu açısından dikkate alınan elektriksel bölüm; enerjinin 1 kV’un üzerinde alındığı noktadan başlayarak alçak gerilim ana şaltere kadar uzanan YG tesisini kapsar.
Bu yapı içerisinde projenin özelliklerine göre;
- YG hücreleri,
- transformatör,
- anahtarlama ekipmanları,
- koruma ve kumanda sistemleri,
- ilgili YG bağlantıları
bulunabilir.
Dolayısıyla bir fabrikanın, sanayi tesisinin veya başka bir işletmenin elektrik altyapısı değerlendirilirken yalnızca “trafo var mı?” sorusu değil, tesisin hangi gerilim seviyesinden enerji aldığı ve YG bölümünün nasıl yapılandırıldığı dikkate alınmalıdır.
YG İşletme Sorumluluğu Ne Zaman Başlar?
YG işletme sorumluluğu, tesis henüz yalnızca proje veya yapım aşamasındayken başlayan genel bir danışmanlık görevi değildir.
Tesisin kuruluş aşamasının tamamlanması, geçici kabul sürecinin gündeme gelmesi ve YG bölümünün işletmeye alınmasıyla birlikte işletme sorumluluğu düzeni önem kazanır.
Tesis gerilim altında bulunduğu sürece;
- işletme düzeninin belirli olması,
- teknik sorumluluğun açık şekilde tanımlanması,
- gerekli kontrollerin yürütülmesi,
- işletme personeliyle koordinasyonun sağlanması,
- teknik eksikliklerin takip edilmesi
gerekir.
Bu nedenle yeni bir YG tesisi planlanırken işletme sorumluluğu, enerjilendirme sonrasında düşünülecek bir ayrıntı olarak bırakılmamalıdır. İşletme modelinin devreye alma sürecinden önce netleştirilmesi, sorumlulukların açık biçimde tanımlanmasına yardımcı olur.
Hangi Tesislerde YG İşletme Sorumluluğu Değerlendirilmelidir?
YG işletme sorumluluğu yalnızca büyük elektrik santralleriyle ilişkili değildir.
1 kV üzerinde enerji alan YG altyapısına sahip;
- fabrikalar,
- sanayi tesisleri,
- üretim tesisleri,
- büyük ticari tesisler,
- kampüs veya yerleşke tipi yapılar,
- enerji üretim tesisleri,
- trafolu işletmeler
projenin gerçek elektrik yapısına göre bu kapsamda değerlendirilebilir.
Burada tesisin adı veya kullanım amacı tek başına belirleyici değildir.
Örneğin iki fabrikanın üretim faaliyetleri benzer olsa bile biri doğrudan alçak gerilimden beslenirken diğeri kendi YG hücreleri ve transformatör altyapısıyla 1 kV üzerindeki bir noktadan enerji alabilir. İşletme sorumluluğu değerlendirmesi bu elektriksel yapıya göre yapılır.
İşletme Sorumluluğu Tesisin Hangi Bölümünü Kapsar?
YG işletme sorumluluğu, işletmedeki bütün elektrik tesisatının tek bir başlık altında aynı kapsamda değerlendirilmesi anlamına gelmez.
Temel odak, enerjinin 1 kV’un üzerinde alındığı noktayla alçak gerilim tarafı arasındaki yüksek gerilim işletme bölümüdür.
Bu sınırın doğru anlaşılması özellikle;
- sorumluluk alanlarının tanımlanması,
- işletme dokümanlarının hazırlanması,
- tek hat yapısının oluşturulması,
- manevra düzeninin belirlenmesi,
- işletme personelinin görev sınırlarının netleştirilmesi
açısından önemlidir.
Tesisin AG iç dağıtımı, üretim makineleri veya diğer elektrik sistemleri ayrıca farklı işletme ve bakım süreçlerine sahip olabilir.
İşletmede YGTİS Belgeli Mühendis Varsa Süreç Nasıl Ele Alınır?
YG işletme sorumluluğunu üstlenecek mühendisin ilgili YGTİS belgesine sahip olması gerekir.
İşletmenin kendi bünyesinde gerekli koşulları sağlayan ve tam zamanlı çalışan YGTİS belgeli mühendis bulunması durumunda işletme sorumluluğu kurum içindeki bu çalışma modeli üzerinden ele alınabilir.
Burada önemli olan yalnızca işletmede bir elektrik mühendisi bulunması değildir.
İşletme sorumluluğunu fiilen üstlenecek kişinin:
- ilgili yetkilendirme koşullarını sağlaması,
- sorumluluk alanının açık biçimde belirlenmesi,
- işletmenin gerçek YG yapısını bilmesi,
- görev ve kayıt düzeninin tesis içerisinde uygulanabilmesi
gerekir.
YGTİS belgesinin kimler tarafından ve hangi koşullarda alınabileceği ise ayrı bir belgelendirme konusudur.
İşletmede Uygun Mühendis Bulunmuyorsa Ne Olur?
Her yüksek gerilim tesisinin kendi bünyesinde işletme sorumluluğunu üstlenebilecek nitelikte tam zamanlı mühendis bulunmayabilir.
Bu durumda güncel koşullar çerçevesinde işletme sorumluluğunun dışarıdan hizmet olarak yürütülmesi değerlendirilebilir.
Dışarıdan üstlenilecek modelde işletme sorumlusunun ilgili YGTİS ve gerekli SMM belge koşullarını karşılaması ve hizmet ilişkisinin ilgili sözleşme düzenine uygun biçimde oluşturulması gerekir.
Bu nedenle bir işletme dışarıdan YG işletme sorumluluğu hizmeti alırken yalnızca hizmet veren firmanın adına bakmamalıdır.
Sorumluluğu fiilen hangi mühendisin üstleneceği, bu kişinin güncel yetkilendirme koşulları ve sözleşmedeki görev sınırları açık biçimde belirlenmelidir.
YG İşletme Sorumlusu Ne Yapar?
YG işletme sorumluluğu yalnızca bir kişinin adının tesis kayıtlarında bulunması anlamına gelmez.
İşletme sorumluluğu aktif bir teknik görev alanıdır.
Genel çerçevede işletme sorumlusu;
- YG tesisinin mevcut işletme durumunu değerlendirir,
- işletme yönünden görülen kusur ve eksikliklerin takibini sağlar,
- tesisin işletme ve manevra düzeninin oluşturulmasında görev alır,
- gerekli teknik kayıt ve raporlamayı yürütür,
- işletme personeli ve ilgili teknik taraflarla koordinasyon sağlar,
- gerekli test ve bakım ihtiyaçlarının takip edilmesine yönelik sorumlulukları yürütür.
Görevlerin ayrıntısı güncel mevzuat, tesis yapısı ve işletme modeline göre değerlendirilmelidir.
Bu sorumluluğun amacı, YG tesisinin teknik işletmesinde kimin hangi görev ve yetki alanında hareket ettiğinin açık hale gelmesidir.
YG İşletme Sorumluluğu ile Genel İşletme Hizmetleri Aynı mıdır?
Tam olarak aynı değildir.
YG işletme sorumluluğu, 1 kV üzerindeki tesislerde mevzuata bağlı yetkilendirme ve teknik sorumluluk çerçevesini ifade eder.
Genel işletme hizmetleri ise daha geniş biçimde;
- tesis durum değerlendirmesi,
- periyodik kontroller,
- işletme kayıtlarının takibi,
- teknik eksikliklerin izlenmesi,
- bakım ve diğer teknik ekiplerle koordinasyon
gibi süreçleri kapsayabilir.
Bir YG tesisinde bu iki alan birbiriyle ilişkili olabilir; ancak hizmetlerin görev ve yetki sınırları birbirine karıştırılmamalıdır.
Serveran Enerji’nin genel teknik işletme yaklaşımı hakkında bilgi için İşletme Hizmetleri sayfasını inceleyebilirsiniz.
YG işletme sorumluluğuna ilişkin diğer bilgilendirici içeriklere ise YG İşletme Sorumluluğu bölümünden ulaşabilirsiniz.
Tesis Değiştiğinde İşletme Sorumluluğu Yeniden Değerlendirilir mi?
YG tesisleri zaman içinde değişebilir.
Örneğin;
- yeni trafo eklenmesi,
- kapasite artışı,
- YG hücrelerinin değiştirilmesi,
- bağlantı yapısının yenilenmesi,
- yeni üretim hattının devreye alınması,
- tek hat yapısının değişmesi
işletmenin mevcut teknik yapısını etkileyebilir.
Bu tür değişiklikler yalnızca ekipman kapasitesini değil, işletme dokümanlarını, tek hat şemasını, manevra düzenini ve sorumluluk kapsamını da etkileyebilir.
Bu nedenle YG tesisinde önemli teknik değişiklikler gerçekleştirildiğinde mevcut işletme düzeninin yeni tesis yapısını doğru biçimde yansıtıp yansıtmadığı kontrol edilmelidir.
YG İşletme Sorumluluğu İhtiyacı Nasıl Değerlendirilir?
İlk değerlendirmede özellikle şu bilgiler yararlıdır:
- Tesisin enerji aldığı gerilim seviyesi
- Tesisin konumu
- Trafo sayısı ve güçleri
- YG hücre ve şalt yapısı
- Mevcut tek hat şeması
- İşletmede görev yapan teknik personel
- Mevcut işletme sorumluluğu düzeni
- Tesis üzerinde yakın zamanda yapılan değişiklikler
Bu bilgiler, tesisin teknik yapısının ve hangi işletme modelinin değerlendirilmesi gerektiğinin anlaşılmasını kolaylaştırır.
Somut tesiste uygulanacak yetkilendirme ve sözleşme koşullarının güncel düzenlemeler çerçevesinde ayrıca doğrulanması gerekir.
Serveran Enerji’nin elektrik ve enerji tesislerine yönelik diğer hizmetlerini ana sayfadan inceleyebilirsiniz.
Tesisinizin mevcut yüksek gerilim altyapısına göre hizmet kapsamını değerlendirmek için teklif talebinizi iletebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Trafo bulunan her işletme otomatik olarak aynı işletme sorumluluğu modeline mi tabidir?
Hayır. Değerlendirme yalnızca tesiste trafo bulunmasına göre yapılmaz. Enerjinin hangi gerilim seviyesinde alındığı, YG tesisinin yapısı, işletmedeki teknik personel ve mevcut işletme modeli birlikte değerlendirilmelidir. Somut tesis açısından güncel mevzuat ve ilgili kurum koşullarının ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
YG işletme sorumluluğu trafo bakımını da kapsar mı?
YG işletme sorumlusu gerekli test ve bakım ihtiyaçlarının takibi ve yaptırılması konusunda sorumluluk taşıyabilir; ancak bu durum trafo bakım uygulamasının işletme sorumluluğu hizmetiyle aynı olduğu anlamına gelmez. Bakım ve onarım çalışmaları kendi teknik kapsamı içerisinde ayrıca planlanmalıdır.